Ağız genişletme testi, metal boruların plastik şekil değiştirme kabiliyetini ve kaynaklı borularda kaynak dikişinin sağlamlığını kontrol eder. Borudan kesilen halka şeklindeki numunenin ucuna konik bir mandrel bastırılır; boru ağzı, ürün standardında belirtilen dış çap artışına ulaşıncaya kadar genişletilir. Ardından genişletilen bölge çatlak, yırtılma ve ayrılma açısından gözle incelenir.
Deney, TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akredite edilmiş yöntemle (TS EN ISO 8493) yapılır; sonuçlar akreditasyon logolu deney raporu olarak sunulur.
Değerlendirilenler
- Genişletme sonrası dış çap ve dış çap artış oranı (%)
- Genişletilen bölgede çatlak, yırtılma veya katmanlaşma olup olmadığı
- Kaynaklı borularda kaynak dikişinin durumu
Uygulanan Standart
- TS EN ISO 8493 – Metalik malzemeler, borular, ağız genişletme deneyi
Uygulama Alanları
- Dikişsiz ve kaynaklı çelik borular (ör. EN 10216 ve EN 10217 serisi)
- Isı eşanjörü, kazan ve kondenser boruları
- Mandrinleme ve ağız açma işlemine girecek borular
Numune
Numune, borunun ucundan dik olarak kesilen bir parçadır; numune boyu ve mandrel açısı (genellikle 30°, 45° veya 60°) ürün standardına göre belirlenir. Gerekli genişletme oranını ürün standardı ya da sipariş şartnamesi tanımlar; talepte bu bilginin belirtilmesi rica olunur.